De vorige keer schreef ik over de klimaatbom die een betonnen huis is. Bouwen we zoals Nederland gewend is te bouwen - dan verlichten we de woningnood, maar gaat het klimaat naar de knoppen. Zelfs als zo’n huis nauwelijks nog energie nodig heeft. Ik zie daar een parallel met duurzame auto’s: een elektrische auto die rijdt, stoot nauwelijks CO2 uit, maar om hem te maken moet je grondstoffen vanonder Indonesisch oerwoud halen, met vervuilende machines. Indonesië heeft een recorduitstoot, dankzij haar bijdrage aan batterijproductie. De disclaimer die ik altijd maak: na 25.000 kilometer is de klimaatschuld ingelost en wordt elektrisch rijden schoner dan benzine. Maar rij je weinig, dan loont het om eerst de oude auto’s op te rijden.
En terwijl ik daarover nadacht, bedacht ik nog iets: hoe zit dat met bestaande huizen? Als je een EFG-huis koopt, en je wilt het energielabel verbeteren, wat betekent dat dan voor het klimaat? Meer isolatie betekent minder aardgas, of zelfs enkel nog stroom. Maar je moet de isolatie ook produceren, met fossiele energie. Steenwol maak je door basalt in een oven te verhitten tot ca. 1.500 graden, met fossiele brandstoffen. Versterken we klimaatverandering op de korte termijn door onze huizen te isoleren? En waar ligt het omslagpunt?
Toevallig ben ik op zoek naar een koopwoning, dus laten we dit berekenen met een typisch Amsterdams appartement zoals ik dat zoek: gebouwd rond 1900, energielabel G, geen isolatie, wel gaskachels. Stel dat we daar, naast een HR-ketel en HR++-glas, ook muurisolatie in plaatsen, tegen de bestaande bakstenen muren. Welk verschil maakt minerale wol versus houtwol?
### NulscenarioNulscenario
Ik neem aan dat dit appartement 1.350 m3 aardgas per jaar nodig heeft, wat jaarlijks 2.552 kg CO2-eq uitstoot.
### SteenwolSteenwol
Ik neem aan dat een appartement van 50 m2 ruwweg 25 m2 buitenmuren heeft, minus de ramen, en dat er 10cm minerale wol nodig is, en dat steenwol een CO2-eq-uitstoot heeft van 110 kg CO2 per m3. De CO2-uitstoot van productie is dan 275 kg voor dit appartement.
### HoutwolHoutwol
Om dezelfde isolatiewaarde te halen als bij steenwol, is 11,4 cm houtwolisolatie nodig. De CO2-uitstoot bij productie is dan 22 kg / m3, maar bovenal slaat houtwol CO2 op, namelijk 200 kg / m3. Dit appartement isoleren met houtwol geeft een netto CO2-opslag van 507 kg CO2-eq.
### VergelijkingVergelijking
Waar steenwol dus voor wat extra klimaatverandering zorgt, houdt hout de Aarde langer koel. Als je dit appartement met houtwol zou isoleren, in plaats van steenwol, dan vermijd je 782 kg CO2-eq. Dat is ongeveer wat je uitstoot als je partner en jij naar Barcelona en terug vliegen. Dat is best veel, al doe je het ook weer zo teniet. Eén weekendje weg, en de winst is verdampt.
Tegelijk is dit een klein appartement, en is het er slechts één. Laten we aannemen dat er 1,5 miljoen woningen met EFG-label zijn (inclusief die zonder geldig label) en dat zij 50 m2 muuroppervlakte hebben. Voor heel Nederland is het verschil tussen steenwol en houtwol dan 2,34 Mton CO2-eq. Dat is 1,5% van onze jaarlijkse uitstoot.
Als we die winst over drie jaar verdelen, dan is de potentiële klimaatwinst dus 0,5%, enkel door een ander materiaal te kiezen. Ik vind dat best veel. Ging het om economische groei, dan was het zeer significant.
En toch, eerlijk is eerlijk: de grootste winst zit in wat er na het isoleren gebeurt. In beide gevallen daalt het gasverbruik naar 540 m3 / jaar, wat bij deze kleine woning een CO2-besparing van 1.531 kg oplevert. Kortom: als je toch voor steenwol kiest, dan heb je je koolstofschuld al na zes maanden weer goedgemaakt, en daarna blijft het jaar na jaar renderen. Maar als je wel voor houtwol kiest, dan heb je gratis extra klimaat-rendement.
Dus omdat de crisis groot is en de transitie traag gaat, pleit ik toch voor houtwol. Elk beetje helpt. Als ik dit Amsterdamse appartement koop, dan isoleer ik het zeker met houtwol en reis ik per trein naar Barcelona.
Dubbele winst!